Die eerste motorvoertuig in die Suidelike halfrond – Daniel Lötter

Die eerste motorvoertuig in die Suidelike halfrond – Daniel Lötter

Op die middag van 4 Januarie 1897 daag ‘n kleinere skare mense op by Bereapark in Pretoria. Die meeste is daar om President Paul Kruger te sien, eerder as vir die rede waarom oom Paul self ook daar is – hy is naamlik genooi deur die Engelse winkelier, JP Hess, om te kom kyk na die selfaangedrewe rytuig wat hy pas ingevoer het.

Hierdie Benz Velo was die uitvinding van die Duitse ingenieur, Karl Benz. Dit loop op bensien. Sonder dat Hess of oom Paul dit besef het, was dit die eerste motorvoertuig in die Suidelike halfrond – en dit in die ou ZAR!

Die motortjie is feestelik versier met ‘n Vierkleurvlag ter wille van die president. Maar oom Paul weier om op te klim en saam te ry. “Nee dankie,” seg die ou. “Nounet blaf ‘n hond en die ding skrik en ek sien g’n leisels om hom tot stoppe te bring nie.”

Die ZAR se jong staatsadvokaat, dr Leyds met sy kenmerkende welige snor klim dus in die regterkantste sitplek terwyl die redakteur van die Pretoria News, AE Reno (‘n sakevennoot van Hess) met sy hardebolkleil en bokbaard die stuurmeganisme neem.

Die voertuig ry ‘n paar draaie en toe oorhandig oom Paul ‘n medalje aan Hess met die woorde: “Oorhandig deur Sy Edele, Paul Kruger, President van die ZAR, aan mr JP Hess ter herdenking aan die bekendstelling van die eerste motorkar aan Suid-Afrika op Maandag 4 Januarie 1897.”

‘n Week later verkoop Hess die motor teen enorme wins aan die Pretoriase koffiehandelaar, AH Jacobs, wat summier ‘n kennisgewing op sy winkelruit aanbring: “Koop 1 pond Jacobs koffie en kry ‘n kaartjie om verniet na die motor-kar te kom kyk!” Die motortjie word sewe maande later vernietig toe die afdak agter Jacobs se winkel afbrand.
Op die foto verskyn Reno agter die wiel, dr Leyds langs hom en die kêrel met manel en hardebolkeil wat teen die agterwile leun is Hess. Die lang man met die grys manel en hardebolkeil langs hom is Waldeck, president Kruger se lyfwag.

FirstCar_zpsdc3e8a1fa